Ni mbolea ya asili unaotengeneza kwa kuoza kwa uchafu wa mimea + wanyama.
*1. Kwa nini utumie compost badala ya DAP/CAN pekee?*
**Faida** **Maelezo**
**1. Inaboresha udongo** Inaongeza vitu vya kikaboni. Udongo unashika maji zaidi na kuwa laini
**2. Inatoa virutubisho polepole** NPK + micronutrients zinaachiliwa polepole kwa miezi 3-4. Mzizi hauchomi
**3. Ni cheap/Free** Unatumia takataka za shamba na boma. Unapunguza gharama ya mbolea
**4. Inafukuza magonjwa** Udongo wenye compost una wadudu wazuri wanaopiga vita wadudu wabaya
**5. Inapunguza mmomonyoko** Udongo unashikana vizuri na maji ya mvua hayaichukui
*2. Vitu unavyoweza kutumia kutengeneza compost*
*"Browns" - Carbon*: majani makavu, magugu makavu, maganda ya mahindi, mbao iliyopondwa
*"Greens" - Nitrogen*: mabaki ya mboga, magugu mabichi, kinyesi cha ng'ombe/kuku, majani mabichi
*Rule*: Changanya 3 parts "browns" : 1 part "greens"
*Usitume*: mafuta, nyama, mifupa, plastiki, magugu yenye mbegu
*3. Jinsi ya kutengeneza compost kwa njia 3 rahisi Kenya*
*Njia 1: Heap/Pile - ya haraka, siku 60-90*
1. Chagua sehemu yenye kivuli kidogo, karibu na maji
2. Weka tabaka: matawi chini for air → tabaka la "browns" → tabaka la "greens" → kinyesi → majivu kidogo
3. Rudia hadi urefu 1m. Nyunyizia maji iwe kama "iliyokamwa sponge"
4. Geuza kila wiki 2. Ikiwa na joto ndani = inaota vizuri
5. Iko tayari ikawa dark brown, hauna harufu, na haina joto
*Njia 2: Pit - ya maeneo ya mvua nyingi*
Chimba shimo 1m x 1m. Tupa uchafu ndani, funika na majani na udongo. Geuza baada ya mwezi 1.
*Njia 3: Drum/Container - ya mashamba madogo*
Tumia drum ya plastiki na mashimo. Rahisi kugeuza.
*4. Jinsi ya kutumia kwa mazao*
1. *Wakati wa kulima*: Changanya 1-2 gorogoro per square meter na udongo
2. *Mazao*: 1 debe ya 20L kwa mstari wa mita 5
3. *Miti ya matunda*: Weka gorogoro 2-3 kuzunguka mti, umbali wa ft 1 kutoka kwa shina
4. *Top dressing*: Nyunyiza pembeni mwa mmea kila baada ya miezi 3
*Muhimu*: Compost lazima iwe "imeiva". Ikiwa mbichi itachoma mimea na kuleta wadudu.
*5. Makosa 3 ya kuepuka*
1. *Maji mengi* = inatoa harufu mbaya na inaoza. Inafaa iwe na unyevunyevu tu
2. *Hakuna hewa* = inaoza polepole. Lazima uigeuze
3. *Kutumia kinyesi mbichi moja kwa moja* - Inaweza kuwa na bacteria. Compost kwanza
*Tip ya Bahati/Rift Valley:*
Kwa sababu mvua inaweza kuwa kidogo, compost inasaidia udongo wako kushika maji kwa muda mrefu. Jaribu ku-cover heap na majani au gunny bags wakati wa jua kali.